· Μνήμες Υστεριών που επεράσαν τζαι εχαθήκαν...

   Μνήμες Υστεριών που επεράσαν τζαι εχαθήκαν...

Panicos Chrysanthou

Επανέρχεται ένα μοτίβο που κατά καιρούς βλέπουμε και ξαναβλέπουμε να γίνεται μέγα θέμα της δημοσιότητας του μικροκόσμου μας στην Κύπρο: Το bulling ενάντια σε κάποιες ιδέες που δεν αρέσουν και δεν εγκρίνονται από εκείνους που αυτο-χρίστηκαν ως οι φύλακες του πατριωτισμού.

Θυμούμαι την μικρήν Ελένη, που την παρουσίασε ο Τάκης Χατζηγεωργίου στο Χωρίς Πλαίσια ως ένα παιδί 9 χρόνων, που είχε άποψη για τον κόσμο γύρω του, και που τόλμησε να πει δημοσίως ότι δε συμπαθεί τον τότε αρχιεπίσκοπο, επειδή ήταν πλούσιος και δε βοηθούσε τους φτωχούς. Εμουντάραν πάνω της να την φαν, αρχιεπίσκοπος, δασκάλοι και ευυπόληπτοι πολίτες. Επειδή τόλμησε να πει κάτι που πολλοί πίστευαν τότε και που οι άρχοντες θεωρούσαν ταμπού.

Θυμάμαι τον διευθυντή του ΘΟΚ Γιάννη Τουμαζή, που επίσης τον εμουντάραν τηλεοπτικοί σταθμοί, απορριπτικά κόμματα, καλοί και ευυπόληπτοι πολίτες, γιατί τόλμησε να πάρει την Αντιγόνη του Σοφοκλή στο θέατρο της Σαλαμίνας.

Να πω για τα δικά μου; Που πριν να μοντάρω την ταινία μου "Ακάμας" - και επομένως πριν τη δει κανένας - ζητούσαν την κεφαλή μου επί πίνακι, επειδή δήθεν επρόσβαλλα την ΕΟΚΑ και τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Και μάλιστα ασχολήθηκε με το θέμα ο ίδιος ο τότε πρόεδρος της Δημοκρατίας, που αποφάσισε να την απαγορεύσει, χωρίς να σκεφτεί το αυτονόητο: Να τη δουν πρώτα κάποιοι υφιστάμενοι του και να εξακριβώσουν πως και πόσο και με ποιο τρόπο προσβάλλει την ΕΟΚΑ. Σουρρεαλιστικά πράματα, μισαλλοδοξία, πολιτικό πάθος, τρομοκρατία και συμπεριφορές συγγενικές του φασισμού. Και όταν προβλήθηκε η ταινία δεν βγήκε κανένας από αυτούς τους πατριώτες, που θίχτηκαν, να πει "ναι είχαμε δίκιο. Ή όχι, εκάμαμε λάθος, συγγνώμη".

Να θυμηθώ τη μαθήτρια Ιόλη, που την εμουντάραν επίσης, γιατί μίλησε σε έκθεσή της για κοσμικό σχολείο, που να μη γίνεται θρησκευτική κατήχηση αλλά πληροφόρηση για τις θρησκείες;

Τι μαρτυρά αυτό το μίσος, που ξεπηδά από κάποια πράματα, που είναι αυτονόητα στην Ευρώπη, της οποίας είμαστε μέλος; Αυτή η μισαλλοδοξία, αυτό το μένος για ιδέες, που απλώς διαφέρουν από τις ιδέες κάποιων άλλων; Είναι άδικο να σκεφτεί κάποιος ότι αυτοί που βγάζουν αυτό το μίσος, είναι γιατί είναι ανασφαλείς με τις ιδέες τους και αδυνατούν να τις υπερασπιστούν;

Ο Βολταίρος είπε αυτό το μεγαλοφυές, που έγινε το ευαγγέλιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού: "Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες". Υπάρχει ένας καθολικός σεβασμός στην Ευρώπη πάνω σε αυτή την αρχή. Δια-κρατικός, δια-κομματικός και δια-θεσμικός. Η ελευθερία της σκέψης και η ελευθερία της έκφρασης δε σηκώνουν ναι μεν αλλά, όπως κάμνουν κάποιοι δικοί μας πολιτικοί. Οποιαδήποτε παραβίαση του κανόνα προκαλεί άμεση, καθολική και κατηγορηματική καταδίκη της. Το ξέρουμε ότι οι συντηρητικοί του τόπου μας δεν έχουν την παιδεία των ευρωπαίων "αδελφών" τους, θα μπορούσαν όμως να παίρνουν μαθήματα από αυτούς.

Ο Γιώργος Γαβριήλ, όπως και όλοι οι πολίτες της Κύπρου, έχουν το δικαίωμα να εκφράζουν ελεύθερα τη γνώμη τους χωρίς να φοβούνται και χωρίς να κινδυνεύουν, επειδή εκφράζουν την άποψή τους. Επιπρόσθετα, αν κάποιος τολμήσει να τους περιορίσει αυτό το δικαίωμα, πρέπει να υπολογίζουν ότι θα έχουν μια καθολική κάλυψη από τους θεσμούς του κράτους, τα κόμματα και τους πολίτες. Αυτή είναι η δημοκρατία. Βάζει στη θέση τους όσους τολμήσουν να παραβιάσουν ιερές αρχές. Τους υποβάλλουν ότι μπορούν να πολεμήσουν ιδέες με ιδέες, όχι με τρομοκρατία.

Ο Γιώργιος Γαβριήλ, ωστόσο, υπέστη θύμα τρομοκρατίας από ανώνυμους και επώνυμους με το θεατρικό επιχείρημα ότι κάμνει χυδαία τέχνη και προσβάλλει τα αισθήματα συνανθρώπων του. Η υποστήριξη του δεν ήταν καθολική, πράγμα επικίνδυνο, αφού ενθαρρύνει τους ακροδεξιούς να εφαρμόζουν ατιμώρητα και ακαταδίκαστα μεθόδους τρομοκρατίας.

Υπάρχει όμως και μια επιπρόσθετη διάσταση σ' αυτή την ιστορία. Οι ακροδεξιοί, με την ανενδοίαστη και προκλητική επιθετική πρακτική τους παρασύρουν την υποτιθέμενη μετριοπαθή και δημοκρατική δεξιά σε μια αδέξια αμυντική αντίδραση, που παραβλέπει αλήθειες, που θα μπορούσαν να τους είναι χρήσιμες σε μια προοδευτική και μοντέρνα στάση: Η τέχνη του Γιώργου Γαβριήλ είναι βαθύτατα ανθρώπινη, μοντέρνα και θαρραλέα. Χρησιμοποιά θρησκευτικά σύμβολα, που είναι πλατιά και άμεσα κατανοητά, όπως οι φιγούρες του Χριστού και της Παναγίας, πρότυπα της αγάπης και τη συμπόνιας, ακριβώς σε εικόνες που προβάλλουν την αγάπη και συμπόνια. Και σε μια δεύτερη διάσταση είναι φιγούρες σε εικόνες που κριτικάρουν τη διαφθορά, την υποκρισία και την συμφεροντοκρατία, πράματα που ο κόσμος έτσι κι αλιώς τα ξέρει, τα σιχαίνεται και τα κριτικάρει καθημερινά. Η ταύτιση μιας μερίδας του πολιτικού κόσμου με την ακροδεξιά δε μαρτυρεί παρά μόνο ότι νιώθει ότι είναι κομμάτι της διαφθοράς κι ότι κινδυνεύει από την αποκάλυψή της.

Η ουσία του έργου του Γιώργου Γαβριήλ είναι πίσω από τον καπνό των μαινομένων ακροδεξιών. Να ένα δείγμα. Θα ακολουθήσουν και άλλα.