Δελτίο εποχής: Απρόσμενη εμφάνιση της ταξικής συνείδησης στην προσπάθεια συγκάλυψης του σκανδάλου του Συνεργατισμού… [Με φόντο μια εποχή που άρκεψε να φαίνεται σαν να κρυφοσυννεφκιάζει]

Ο εμφανής στόχος της κυβέρνησης πίσω από την κατασκευή της κρίσης στην Παιδεία, ήταν σαφώς, όπως καταγράφηκε και στον Φιλελεύθερο πια [το θέαμα δηλαδή κοιτάζει και σχολιάζει τον εαυτό του στον καθρέφτη] ήταν η προσπάθεια Μετατόπισης από το σκάνδαλο του Συνεργατισμού. Αλλά ήταν και είναι επίσης και μια κίνηση προλειανσης εδάφους για λιτότητα για να καλυφθούν οι υποχρεώσεις που ανέλαβε το Δημόσιο για να στηρίξει την Ελληνικη τράπεζα, αφού πήρε και το καλό κομμάτι του Συνεργατισμού.

Όμως, η αντίδραση ήταν απρόσμενη. Η κυβέρνηση είχε έτοιμο το σενάριο δαιμονοποιησης των εκπαιδευτικών [είχε διοχετευθεί ξανά η ίδια ρητορική στα ΜΜΕ την περίοδο 2011 -14 σαν ευρύτερη επίθεση στο Δημόσιο τομέα] και όπως φάνηκε και με τον συγχρονισμό ήθελε μια κάποια ένταση με τις συντεχνίες, για να κάμει ο Ανάστος υποτίθεται σωτήρια παρέμβαση – ακριβώς την ημέρα που θα κατέθετε ο Γενικός Ελεγκτής.

Η διαμάχη φαίνεται να προκάλεσε μια απρόσμενη, με βάση την επιφανειακή εικόνα της κοινωνίας, κινητοποίηση στους κύκλους των εκπαιδευτικών – αλλά ήταν και ένα είδος αντικατοπτρισμού ευρύτερων τάσεων στην κοινωνία. Όπως της δυσφορίας για τον Συνεργατισμό, για την διάχυτη διαπλοκή, για το αίσθημα ότι ξανα-ξεκινούν τα ίδια ρητορικά κόλπα για νέους  κύκλους λιτότητας και περιορισμού των ωφελημάτων των μισθωτών γενικότερα, κοκ. Το που θα καταλήξει αυτή η εντυπωσιακή εμφάνιση δυναμικής στο δρόμο θα φανεί… Αλλά ήταν μια ιστορική στιγμή της οποίας οι συνέπειες θα εμφανιστούν με το ένα ή τον άλλο τρόπο, οπότε η καταγραφή των διαστάσεων αυτής της νέας κοινωνικής μορφής είναι αναγκαία και απαραίτητη για την κατανόηση του νέου πλαισίου την ελληνοκυπριακή κοινότητα…

Η «μάχη» των ρητορικών για την Παιδεία μετατράπηκαν σε «μάχη» για την έννοια, τα δημοκρατικά δικαιώματα, και την αξιοπρέπεια της εργασίας και την στήριξη στο Δημόσιο [μέσω του Δημοσίου σχολείου]

Η απρόσμενη δυναμική φάνηκε ήδη από την πρώτη διαδήλωση του Ιουλίου. Και με τον καιρό το μέτωπο των εκπαιδευτικών φάνηκε να κερδίζει τον δημόσιο διάλογο. Και αυτό ήταν η πρώτη απρόσμενη νίκη. Διότι η κυβερνητική στρατηγική προσπάθησε να συμπτύξει ένα μέτωπο το οποίο να ξεκινά από τα δίκτυα του αρχιεπισκόπου σε συντηρητικούς κύκλους, στην ξαφνική υιοθέτηση του Γενικού Ελεγκτή [ρίχνοντας τον εν μέρει στο μέσο της διαμάχης αλλα και ελπίζοντας ότι ένα φανατικό δικό του κοινό θα ταυτίζονταν τωρα με την κυβέρνηση], στην επίκληση σε όσους πουλούσαν νεοφιλελευθερισμό… 

Απέναντι σε αυτήν την επίθεση που φάνηκε να σοκάρει αρχικά μερίδα των εκπαιδευτικών για τις επιθέσεις εναντίον τους από το επιτελείο λάσπης, μίσους και φθόνου, της συντηρητικής παράταξης. Όμως, το κλίμα άρχισε να ανατρέπεται, και το πιο εντυπωσιακό ήταν ότι και άτομα με σαφή καχυποψία για τον ρόλο των εκπαιδευτικών ή την συμπαράσταση των εργαζομένων του δημόσιου προς τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα, εντούτοις τελικά υπήρξε ανοχή και από αυτούς. Η κυβερνητική προπαγάνδα και ι προσπάθειες του Προδρόμου να απειλήσει ήταν ενδεικτική της ανικανότητας κατανόησης των δεδομένων.

Η κυβέρνηση αναδιπλώθηκε – όπως αναμενόταν σαν Μετατόπιση. Αλλά έκανε μια πρόταση η οποία εκφράζει την ευρύτερη πρακτική της, της εξαγοράς, αλλά διασταυρώθηκε με μια νέα έννοια στον δημόσιο λόγο της εποχής: την αξιοπρέπεια της εργασίας.

Αξίζει να δούμε κάπως ιστορικά την μεταλλαγή της έννοιας του εκπαιδευτικού για να εκτιμήσουμε τις μεταμορφώσεις και τα δείγματα του παρόντος. Η εικόνα του εκπαιδευτικού με την νεωτερική έννοια έχει μεταμορφωθεί σε 3 διάφορες μορφές:

Αρχικά, ο δάσκαλος ήταν μια μορφή εξουσίας – μαζί με τον ιερέα/χότζα ή σε αντιπαράθεση μαζί του. Σε εκείνο το πλαίσιο μέχρι το 1948 ο δάσκαλος ήταν φορέας της ιδεολογίας όσων ελέγχαν το εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά και σαν νεωτερική μορφή [όπως απέδειξε ο Τ. Ανθίας, ο Α. Διαμαντής, ο Π. Ξιούτας, ο Αδάμαντος, ο Στ. Αγγελίδης, ο Φ. Ιωάννου κ.α] υπήρξε επίσης και μορφή αμφισβήτησης. Και η εκπαίδευση γενικά σαν εναλλακτικός μοντέρνος μηχανισμός κοινωνικοποίησης, οδήγησε, σαν απρόσμενη συνέπεια, και σε κρίση την πατριαρχεία στην οικογένεια όπως το κατέγραψε ο Π. Λοΐζος.[1]

Από το 1948 και μετά τις εκκαθαρίσεις των διαφωνούντων από το σχολικό σύστημα [και τον απόλυτο έλεγχο της δεξιάς και της ακροδεξιάς] το σχολείο έγινε όργανο επεμβάσεων. Ιδιαίτερα την περίοδο 1960-74, όταν το εκπαιδευτικό σύστημα έγινε στόχος για επεμβάσεις από το κράτος των Αθηνών. Θεωρούσαν ότι υπήρχε κίνδυνος «αποσχιστικών τάσεων» - από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του εθνικού κέντρου. Και αυτό σε ανεξάρτητη χώρα. Εκεί προήλθε μια νέα αντιπαράθεση. Οι εκπαιδευτικοί που στήριζαν την Δημοκρατία και την ανεξαρτησία και εκείνοι που στήριζαν τις παρεμβάσεις των Αθηνών και της χούντας. Και αυτή η δεύτερη, τάση, λόγω των συνθηκών μετα το 1948, ήταν ηγεμονική σε θέσεις εξουσίας. Σε μια επίσης διαυγέστατη παρατήρηση ο Λοΐζος σύνδεσε εκείνη την αντίδραση μερικών με την υποβάθμιση της θέσης του δασκάλου, με την διάχυση της μαζικής εκπαίδευσης, σε σύγκριση με άλλα white collar επαγγέλματα.

Αν ο Παπαφώτης ήταν η έκφραση του αυταρχισμού του 1948 που κυβερνούσε ακόμα σαν ηγεμονική ιδεολογία σε αρκετά σχολεία μέχρι το 1974, ο Δ. Λοΐζου, ο οποίος δολοφονήθηκε από ένοπλους της παράταξης του Παπαφώτη, ήταν το σύμβολο της άλλης, νεότερης τάσης. Ο δάσκαλος που αντιστέκεται.

Την περίοδο που ακολούθησε το 1974, υπήρξε ένας σταδιακός εκσυγχρονισμός με παλινδρομήσεις από τις κυβερνήσεις της δεξιάς. Τελικά δημιουργήθηκαν κυπριακά δημόσια πανεπιστήμια [κάτι που απαγορευόταν από ελληνικές κυβερνήσεις και την ελληνικη πρεσβεία μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980] και άρχισαν να γράφονται και προγράμματα εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης [η δεκαετία του 1950 ξεκίνησε με απόφαση του εθναρχικού συμβουλίου για την παιδεία ότι μόνο τα βιβλία που έρχονταν από την Ελλάδα ήταν άξια για διδασκαλία. Ήταν σύμφωνα με την απόφαση πολύ ανωτέρα/far superior σε οτιδήποτε γραφόταν από Κύπριους από «επιστημονικής και πολιτιστικής πλευράς».[2] Τέτοια δουλοπρέπεια τότε]. Και μια νέα γενιά εκπαιδευτικών μορφώνεται πια σε αυτό το νέο περιβάλλον.

Η επίθεση ενάντια στους εκπαιδευτικούς στηρίχθηκε εν μέρει στο ότι είναι «προνομιακή ομάδα εργαζομένων». Αυτή η κίνηση έθετε σε αμφισβήτηση τον κάποτε [στα μυαλά μερικών ακόμα] την ιεραρχική θέση του εκπαιδευτικού ως εξειδικευμένου εργαζόμενου με στάτους στον τομέα της γνώσης. Οι εκπαιδευτικοί θα μπορούσαν απλώς να αμυνθούν ότι κάνουν μια εργασία, η οποία λόγω εξειδίκευσης αμείβεται. Μια τέτοια κίνηση θα διατηρούσε κάποια φαντασίωση ιεραρχικού στάτους, αλλά δεν θα είχε κανένα αντίκρισμα στην κοινωνία. Αντίθετα, οι εκπαιδευτικοί έκαναν το ανάποδο άνοιγμα: μετακίνησαν το ζήτημα στο Δημόσιο Σχολείο και την κρίσιμη στιγμή, όταν η κυβέρνηση έκανε τη κίνηση εξαγοράς για να αποφύγει και την διαδήλωση, αρνήθηκαν να το δεχτούν. Οι εκπαιδευτικοί, σαν θύματα, πια, της κυβερνητικής μηχανής δαιμονοποιησης, διεκδικούσαν τον σεβασμό της αξιοπρέπεια της εργασίας τους, τα δημοκρατικά τους δικαιώματα για διαβούλευση, και το κοινό καλό. Απέναντί τους η κυβέρνηση φαινόταν σαν μια διαπλεκόμενη ομάδα που προσπαθούσε και πάλι να κάνει κάτι θα συγκάλυπτε κάτι άλλο.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι εκπαιδευτικοί δημιούργησαν [χωρίς να ήταν συνειδητός στόχος] ένα άλμα στην συλλογική συνείδηση των εργαζομένων στο σημερινό πλαίσιο – το οποίο θα πλανιέται πια σαν δεδομένο όποια και εν είναι η άμεση συνέχεια. Στο μέλλον, ετσι και αλλιώς ο βασικός τομέας της οικονομίας θα είναι η γνώση ως μορφή οργάνωσης της πληροφορίας. Και μπορεί η αντι-μεταρρύθμιση και αυτής της κυβέρνησης της δεξιάς, να μην βοηθά, αλλά η εκδήλωση και στάση των εκπαιδευτικών θέτει πια και το ζήτημα της πνευματικής εργασίας – όχι με την ιεραρχική μορφή του δασκάλου για τον οποίον σηκώνονται οι παραδοσιακοί κύπριοι στους καφενέδες, αλλά με την μορφή του εργαζόμενου που διεκδικεί τον σεβασμό στο έργο του, τις δυσκολίες και τον κόπο του/της. Και με το άνοιγμα στην κοινωνία με την στήριξη του δημόσιου σχολείου, αυτή τους η κίνηση οργισμένης αξιοπρέπειας του εργαζόμενου τον οποίον προσβάλλουν για το έργο του «οι ανίδεοι», απέκτησε μια ντε φάκτο καθολικότητα.

Αλλά και ιστορικά [βάζοντας την πορεία στον long duree ιστορικό χρόνο] η κινητοποίηση των εκπαιδευτικών άγγιζε το μέλλον της εποχής της γνώσης. Οι κινητοποιήσεις των δυο τελευταίων χρόνων που έπιασαν την κυβέρνηση απροετοίμαστη ήταν εκείνες των Νοσοκόμων και των Εκπαιδευτικών.

Σε αυτό το πλαίσιο, αυτή η κινητοποίηση ερχόταν από το μέλλον – από την διεκδίκηση της διασφάλισης της εργασίας και των αμοιβών τα οποία έχουν οι εκπαιδευτικοί του δημόσιου, για όλους τους εργαζομένους και εκπαιδευτικούς του ιδιωτικού τομέα. Και αυτό δεν είναι ευχολόγιο: αφορά την δυναμική η οποία πηγάζει από μια μορφωμένη γενιά με τάση προς την τριτοβάθμια εκπαίδευση σε μια κοινωνία που της προσφέρει ακόμα part time συμβόλαια επιβίωσης. Και για αυτό ακριβώς η κινητοποίηση της ΔΕΔΕ την προηγούμενη περίοδο δείχνει ακριβώς την διόγκωση της δυσφορίας των δυναμικών του μέλλοντος που είναι ακόμα αιχμάλωτες των ρητορικών και πρακτικών του χθες.

Και το κραυγαλέο σκάνδαλο που δεν κατάφεραν να συγκαλύψουν – στο αέρα των διαδηλωτών της 28^ης Αυγούστου, υπήρχε η αύρα της οργής για την διάλυση του Συνεργατισμού

Όσο για την προσπάθεια της κυβέρνησης να μετατοπίσει την συζήτηση από το σκάνδαλο του χαρίσματος του Συνεργατισμού στην Ελληνική, μάλλον δεν πέτυχαν. Είναι πια διάφανο ότι:

•    Ακολουθήθηκαν παράτυπες διαδικασίες [σε βαθμό αλλαγής πρακτικών η και φαινομένου συναλλαγής για να προωθηθεί η υποψηφιότητα Χατζηγιάννη] και για τις ύποπτες για διαπλοκή διαδικασίες από τους διορισμένους του Χάρη, αλλά και για την συμφωνία με την Αλταμίρα. Χωρίς να υπάρξουν ανοικτές προσφορές.

•   Σαφώς υπήρξε ένα είδος πάρτι παραβίασης της ισονομίας από φίλους, κουμπάρους κοκ του Χ. Γεωργιάδη, ο οποίος θυμίζει πια Ντινο Μιχαηλίδη…
  

•    Υπήρξε σαφώς παραπλάνηση του κοινού και εξαπάτηση θεσμών – και το χειρότερο φαίνεται ότι η όλη διαδικασία χαρίσματος του Συνεργατισμού στην Ελληνική απλωνόταν για αρκετό χρόνο, και άρα προκύπτει αναπόφευκτα η λογική υποψία ότι στήθηκε η διαδικασία ελεγχόμενων εκροών» για να ευνοηθούν ημέτεροι είναι πια κραυγαλέα και δεν αφορά μόνο την Logicom.Και παραβιάζονταν σαφώς συμφωνίες με ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Σε αυτό το πλαίσιο, η διαδήλωση ήταν και ένα είδος ευρύτερης διαμαρτυρίας. Και η ανοχή από όσους είχαν ακόμα grudges με τους εκπαιδευτικούς, ήταν ενδεικτική της πραγματικότητας πολλών ότι όποια και να ήταν η άποψη για το συγκεκριμένο υπήρχε και το αίσθημα μιας ευρύτερης δυσφορίας. Δεν κατεβαίνουν εύκολα 15,000 στο δρόμο για το προεδρικό απόγευμα Τρίτης.

Τα κρυφά σύννεφα της γεωπολιτικής: Συρία, Τουρκία, γεωτρήσεις, φυσικό αέριο… και κυπριακόν με ολίγην…

Και γεωπολιτικά, η Συρία φαίνεται να επανέρχεται στους κανονικούς ρυθμούς στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, ενώ πλανιέται το μέλλον του Idlib. Η συριακή κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να ανακαταλάβει και αυτόν τον τελευταίο θύλακα των ένοπλων ισλαμιστών, η Τουρκία δεν φαίνεται να αντιδρά άμεσα, αλλα υπαρχει και το ανοικτό ζήτημα που θα πάνε οι ένοπλοι. Οι Ρώσοι θεωρούν ότι οι ισλαμιστές που έχουν μαζευτεί εκεί θα δοκιμάσουν να στήσουν πάλι «χημικό επεισόδιο», οι Αμερικανοί είναι σε τέτοια εσωτερική αποσύνθεση λόγω του μίσους που φαίνεται πια να διαχέεται στην κοινωνία και στα δυο μπλοκ [υπερ και εναντίον Τραμπ] πριν τις εκλογές του φθινοπώρου για το κογκρέσο που μια μερίδα του βαθέως κράτους μπορεί και να εμπλακεί παρά το ότι το Συριακό έχει ουσιαστικά λήξει.

Κατά τα άλλα μπαίνουμε σε ένα φθινόπωρο με ..γεωτρήσεις και ολίγον κυπριακό όσον αφορά το εσωτερικό ελεγχόμενο σύστημα πληροφόρησης. Αυτό που έγινε το καλοκαίρι ήταν η όξυνση στις σχέσεις ΗΠΑ –Τουρκίας, το οποίο όμως εντάσσεται στις ευρύτερες αντιπαραθέσεις [οικονομικές και πολιτικές] στις οποίες εμπλέκονται οι ΗΠΑ [είτε λόγω της πολιτικής Τραμπ, είτε των αντιπάλων τους]. Η εικόνα που αναδύεται είναι ότι η Τουρκία αποστασιοποιείται ακόμα περισσότερο από την δυτική εξάρτηση, και η περίπτωση της, μαζί με άλλες, δείχνουν ότι αργά αλλα ίσως και με γρηγορότερους ρυθμούς πια, στήνεται ένα πολύ-πολιτικό σύστημα και στην οικονομία μετα την πολιτική. Έτσι η τουρκική κυβέρνηση στρέφεται και προς ΕΕ [η οποία συμφωνεί με τη Τουρκία για το Ιράν, αλλα και που θέλει καλές σχέσεις με την περιφερειακή δύναμη στην ανατολική Μεσόγειο], όπως και στο ευρύτερο παγκόσμιο μπλοκ μη δυτικών: Κίνα, Ρωσία, BRICS, αλλα και πανίσχυρα funds εμιράτων, όπως του Κατάρ.

Υπάρχει ένα είδος ενδιαφέροντος για το κυπριακό λόγω Ουνφικυπ, αλλά η ουσιαστική διάσταση αφορά τις γεωτρήσεις. Ήδη η Τουρκία αρχίζει λέει γεωτρήσεις – και για την ίδια και για τους τ/κ. Θέτοντας σαφώς το ευρύτερο ζήτημα της ιδιοκτησίας της θάλασσας. Αν κάποιοι θέλουν κρίση μια νέα Σουπιά είναι εύκολη. Όσοι νομίζουν ότι η Τουρκία απλώς δεν θα κανει κάτι, δεν αντιλαμβάνονται ότι αν κάνει κάτι το να το σταματήσει θα είναι απλώς κέρδος συν θετική προσφορά.

Για την Κυπριακή Δημοκρατία η αβεβαιότητα στην ΑΟΖ ίσως να αντικατοπτρίζεται και στο γεγονός ότι τώρα και το Ισραήλ και οι εταιρείες θέλουν περισσότερα [οι εταιρίες] και μερίδιο [το Ισραήλ]. Ακούεται λες και πληρώνουμε το κόστος που ανεβαίνει με την μη λύση του κυπριακού με ανοιχτό θέμα της ΑΟΖ.

Κατά τα άλλα δόθηκε ξανά άδεια στον Σιακόλα για τη λίμνη και αναμένεται πρόστιμο ευρωπαϊκό. Αλλά είπαμε – η κυβέρνηση δεν έμαθε ακόμα την λέξη ισονομία.. Ίσως να βοηθήσουν και οι δικαστικές αρχές…

---

[1] P. Loizos. 1986. Αλλαγές στην δομή της κοινωνίας. Στο «Κυπριακά 1878 -1955».  Λευκωσία: εκδ. Λαϊκού Πανεπιστημίου/Δήμου Λευκωσίας.

[2] Panayiotis Persianis. 1978. Church and State in Cyprus Education. Nicosia. p,