Το ελληνοκυπριακό βαθύ κράτος [και το ανάλογο ευρύτερο βαθύ κατεστημένο] και ο ημιτελής εκδημοκρατισμός μετά την τραγωδία του 1974

Επειδή επανέρχονται, δικαιολογημένα, τα ζητήματα ατιμωρησίας για τα εγκλήματα της ελληνοκυπριακής ακροδεξιάς [τζαι στο εσωτερικό της κοινότητας τζαι ενάντια στην άλλη κοινότητα], τζαι ήταν πάλε η επέτειος του εγκλήματος στα 3 χωρκά Αλόα-Μαράθα-Σανταλάρης θα πρέπει να δούμε τζαι την ευρύτερη εικόνα: ο «κλάδος ελαίας» μπορεί να ήταν μέρος τζαι της αντίληψης του Μακάριου, αλλά ήταν τζαι στάση απέναντι σε δομικά δεδομένα: ο ενωτισμός της ακροδεξιάς μπορεί να ήταν μια συντριπτική μειοψηφία [τζαι υπάρχουν εκλογικά αποτελέσματα – τζαι του 1968, αλλά ιδιαίτερα τζαι των βουλευτικών του 1970] ανάμεσα στο 4% τζαι το 10%, όμως η στήριξη τους που το βαθύ κράτος τζαι το βαθύ κατεστημένο ήταν μεγάλη.

Η περίοδος πριν το ‘74, τζαι ακόμα σιηρότερα την περίοδο 1964-67 όταν ήταν τζαι η Μεραρχία στην Κύπρο [η οποία στάλθηκε για να ελέγχει «τον Μακάριο και τους κομμουνιστές»], ήταν εκφραστική τζαι ας κάμνουν ότι ξεχνούν οι απόγονοι του τότε βαθέως κράτους. Οι βασικοί θεσμοί του κράτους δεν ελέγχονταν από τους εκλεγμένους αξιωματούχους. 

Ο Γιωρκάτζης εν ήταν στην θέση του λόγω της μούρης του – ήταν ο εκπρόσωπος των ενόπλων τζαι των παραστρατιωτικών. Η άνεση με την οποία επεράσεν από φιλοκυβερνητικός σε φιλοχουντικός το 1968- 1970 ήταν εκφραστική. Ουσιαστικά, η δημοκρατία, όπως τζαι η υπεράσπιση της ανεξαρτησίας, ήταν «στους δρόμους». 

Στις μαζικές διεκδικήσεις – τζαι ο Μακάριος ήταν μεν σύμβολο, αλλά όταν ένας πρόεδρος απειλείται από μια άλλη χώρα [την Ελλάδα] από το 1972 με επέμβαση, τζαι τζείνο το κράτος ελέγχει τόσο τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας όσο τζαι το εκπαιδευτικό σύστημα, τότε προφανώς το κράτος, με την στοιχειώδη κοινωνιολογική του έννοια [σαν φορέας μονοπωλίου βίας] ήταν διχασμένο, ή λειτουργούσε ένα είδος δυαδικής εξουσίας. 

Τζαι η απειλή για επεμβάσεις η πραξικοπήματα ήταν σαφής με συγκριτικά παραδείγματα – τζαι την ελληνικη τραγωδία μετά το 1945 τζαι πιο πρόσφατα, μετααποικιακά, το λουτρό αίματος με το πραξικόπημα στην Ινδονησία [με 500,000 σαν η μικρότερη εκτίμηση και 3 εκατομμύρια σαν η μεγαλύτερη για του δολοφονημένους αριστερούς ή γενικότερα αντίπαλους του φιλοδυτικού πραξικοπήματος] στα μέσα της δεκαετίας του 1960 [που είχε αναλογίες, σαν μετα-αποικιακό καθεστώς, με ισχυρό Κ.Κ., με τη κυπριακή περίπτωση].

Οπότε όταν η δυαδική εξουσία εκραγηκε με το πραξικόπημα, μετά την απόπειρα του Μακάριου να θκιώξει τους έλληνες αξιωματικούς [να αναλάβει δηλαδή η ανεξάρτητη Πολιτεία τον στρατό της], τζαι την συνακόλουθη εισβολή σαν ντε φάκτο κίνηση εφαρμογής του σχεδίου Άτσεσον, τότε η διαπλοκή του βαθέως κράτους [του οποίου οι νοσταλγίες επηαίναν πίσω στον αυταρχισμό της περιόδου 1948-58] φάνηκε… Τζαι στα ψηφίσματα στήριξης στον Σαμψών.

Η τιμωρία των ενοχών, είτε των σφαγών όπως την Αλόα-Μαράθα-Σανταλάρη είτε στο πραξικόπημα, δεν ήταν θέματα απλώς ατόμων. Πίσω από τους ενόχους υπήρχε το βαθύ κράτος. Η συμβολική έννοια της «κάθαρσης» αφορούσε εν μέρει την παραπομπή σε εκείνο το πλέγμα εξουσίας. Το οποίο μόλις πέθανε ο Μακάριος ανασυντάχτηκε πιο ανετά. Για να εμποδίσει τις ό,ποιες εκδημοκρατικές μεταρρυθμίσεις ξεκίνησαν στο κλίμα της οργής και της απελευθέρωσης μετά την εισβολή, αλλά και την πτώση της χούντας στην Ελλάδα. 

Οι οπαδοί των 3 μητροπολιτών του εκκλησιαστικού πραξικοπήματος [το οποίο για να θυμόμαστε κατηγορούσε το «καθεστώς Μακάριου» για προώθηση της εκκοσμικευσης και της «κυπριακής συνείδησης»] σιγά σιγά αρχίσαν να.. ανακτούν τον ρόλο τους στο βαθύ εκκλησιαστικό κράτος, η ελληνικη πρεσβεία έβγαζε ακόμα διαταγές για την ελληνοκυπριακή παιδεία [απαγόρευε την ίδρυση.. πανεπιστήμιου !!], και το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία αποδείχτηκε το ίδιο παρεμβατικό με τους προηγούμενους – το σύνδρομο της εθνικής αποικιακής επιβολής… Αυτό ήταν το πλαίσιο… 

Το αν στο μέλλον θα πρέπει να υπάρχουν συμβολικές τιμωρίες η επιτροπή αλήθειας [προτιμώ το δεύτερο] είναι ανοικτό θέμα. Αλλά το «δεν θα υπάρξει κλάδος ελαίας στο μέλλον» θα πρέπει να σημαίνει ότι αργά ή γρήγορα η ελληνοκυπριακή κοινότητα θα πρέπει να δει το βάθος της διαπλοκής και τις μορφές του βαθέως κατεστημένου… Και σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει επίσης να δούμε την ιστορική αλήθεια του πόσο ακρωτηριασμένη ήταν η Κυπριακή Δημοκρατία από την κληρονομιά του 1948 και την βία του 1958.