Η ανήσυχη «ηρεμία» των θυλάκων στη Συρία, οι ρευστές συμμαχίες και το γεωπολιτικό πλαίσιο: Ένταση για επέκταση του πλαισίου που έχει επικρατήσει στον πόλεμο;

Michael Orientaction Orientaction: «Στο χάρτη που αναρτάει ο Φιλελεύθερος σήμερα, φαίνεται μια θαλάσσια διαφιλονικούμενη ζώνη μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου. Επίσης η εφημερίδα γραφει….

«Στις 9 Φεβρουαρίου 2018 η γαλλική ΤΟΤΑΛ ανακοίνωσε ότι η ίδια και οι εταίροι έχουν υπόψη τους την αντιπαράθεση και ως εκ τούτου δεν προτίθενται να ενεργήσουν εντός 25 χιλιομέτρων από τη διαφιλονικούμενη περιοχή. Μια ενέργεια η οποία ουσιαστικά γκριζάρει μια περιοχή δημιουργώντας ενδεχομένως ένα προηγούμενο για άλλες περιοχές όπου δημιουργούνται αμφισβητήσεις ή υπάρχει αντιπαράθεση ανάμεσα σε γειτονικά κράτη.»

Αυτά για όσους πιστεύουν ότι η ΤΟΤΑΛ και η Γαλλία θα αντιδράσουν σε περίπτωση Τουρκικής NAVTEX στα υπόλοιπα οικόπεδα στης Κυπριακής ΑΟΖ.»

Μια διάχυτη ένταση στην ανατολική Μεσόγειο

Αν εξετάσει κανείς την κατάσταση στην Μέση Ανατολή με το φίλτρο των εξελίξεων στη Συρία, τότε η εικόνα δείχνει ένα είδος ήπιας κλιμάκωσης της έντασης, αλλά με προοπτική, η οποία εκτός από όξυνση της διαμάχης μπορεί να και να οδηγεί στην επέκταση της διαδικασίας ειρήνευσης με τους ήδη γνωστούς νικητές. Όμως, η ένταση δεν υπάρχει μόνο στη Συρία – υπάρχει αυξανόμενη ένταση μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, και σε κάποιο βαθμό και Ισραήλ-Παλαιστινίων, ενώ λίγο ευρύτερα η συμφωνία για το Ιράν, εξακολουθεί να ενοχλεί την αμερικανική κυβέρνηση, δίνοντας την ευκαιρία στην Τεχεράνη να διαμορφώνει συμμαχίες που διασπούν το κάποτε αρραγές δυτικό μέτωπο… ένταση υπάρχει βέβαια και στην κυπριακή ΑΟΖ, αλλά εδώ τα ζητήματα είναι σαφώς πιο ήπια, ιδιαίτερα διότι πλην των ελληνοκυπρίων, οι υπόλοιποι παίκτες στην περιοχή θεωρούν ότι οι ελληνοκύπριοι βασικά δρουν μονομερώς για το φυσικό αέριο….

Η εκ νέου συμμαχία κούρδων και συριακής κυβέρνησης στο Αφρίν

Στη Συρία, η είδηση της εβδομάδας αφορούσε την είσοδο φιλοκυβερνητικών στρατευμάτων στην Αφρίν. Το αν αυτά τα στρατεύματα είναι μέρος του συριακού στρατού ή των πολιτοφυλακών δεν ξεκαθαρίστηκε, αλλά όσον αφορά στο επιχειρησιακό σκέλος είναι σαφές πια ότι η κυβέρνηση της Δαμασκού έχει επιστρέψει στο Αφρίν. Η τουρκική κυβέρνηση προσπάθησε αρχικά να αμφισβήτηση την συμφωνία, μετα να ισχυριστεί ότι απωθήθηκαν οι συριακές δυνάμεις κοκ. Είναι όμως σαφές ότι αυτά τα στρατεύματα/πολιτοφυλακές είναι εκεί. Η συμφωνία κυοφορείτο προηγουμένως, αλλά φαινόταν να προσκρούει στην άρνηση των κούρδων [της δίκης τους πολιτοφυλακής] να δεχθούν «κατάθεση όπλων» [συμβολικά την αναγνώριση της κυριαρχίας της Συρίας]… τελικά κάποια συμφωνία πρέπει να έγινε. Αυτή η κίνηση δημιουργεί 2 νέα δεδομένα: την επιστροφή του συριακού στρατού στο βόρεια σύνορα και την επίσης επιστροφή σε ένα είδος συμμαχίας [τί είδους θα φανεί] συριακής κυβέρνησης και κουρδικής πολιτοφυλακής – και η πολιτοφυλακή δεν είναι τοπική, ανήκει στο ευρύτερο κουρδικό κίνημα/πολιτοφυλακή. Αυτή η συνεργασία υπήρχε και πριν παρά την κουρδική αυτονομία, όσον αφορά την αντίσταση στους ισλαμιστές.

Οι τουρκικές επιλογές

Αυτή η νέα συμμαχία λογικά δυσκολεύει τις τουρκικές θέσεις. Όχι κατ’ ανάγκη όμως. Αν ο στόχος της Τουρκίας ήταν να καταλάβει μια λωρίδα στη βόρεια Συρία, όπως έγινε και στην Κύπρο, τότε μάλλον δεν θα γίνει… η παρεμβολή του Αφρίν εμποδίζει την Τουρκία να ενοποιήσει τις δυνάμεις των ισλαμιστών, οι οποίες τώρα εργοδοτούνται από την Τουρκία. Από την άλλη, ωστόσο, είναι κάπως απίθανο ο Ερντογάν να έχει επικοινωνία με τον Πούτιν, αλλά και την Τεχεράνη και να μην κατανοεί ότι δεν πρόκειται να συναινέσουν σε κατοχή της βόρειας Συρίας. Με αυτήν την έννοια, ο συριακός στρατός/πολιτοφυλακή  στο Αφρίν είναι εκεί και με την έγκριση των δυο συμμάχων της Δαμασκού ρεαλιστικός στόχος τον οποίο θα ήθελε η Τουρκία είναι αντίθετα η αποφυγή δημιουργίας μιας κουρδικής λωρίδας ζώνης στα νότια της σύνορα. Και αυτό διασφαλίζεται με την επιστροφή του συριακού στρατού στα σύνορα. Και την έστω και περιορισμένη τουρκική παρουσία. Το μεγάλο πρόβλημα της Τουρκίας δεν είναι το Αφρίν [στο οποίο ενδεχομένως να έλπιζε να χρησιμοποιηθεί σαν γέφυρα ανάμεσα στο  Idlib και άλλες περιοχές ανατολικότερα] αλλά η περιοχή ανατολικά του Ευφράτη. Και εκεί το πρόβλημα είναι με τις ΗΠΑ. Σε αυτό το πλαίσιο, η εκστρατεία στο Αφρίν ήταν μια προειδοποίηση στις ΗΠΑ που εξ ανάγκης συναίνεσαν σε ανακοίνωση ότι θα συνεργαστούν με την Τουρκία. Η περιοχή, όμως, την οποία κατέχουν οι κούρδοι της Συρίας είναι ουσιαστικά περικυκλωμένη [όπως και οι κούρδοι του Ιράκ] από την συμμαχία Ιράν-Ιράκ-Συρίας και στο κουρδικό και της Τουρκίας.

Ένα παιχνίδι σκάκι με έκδηλα και υπόγεια δεδομένα;

Αν δει κανείς αυτές τις κινήσεις να κινήσεις σκακιού, τότε έχουμε μια επέκταση του καθεστώτος των νικητών που προσπαθούν να εξασφαλίσουν τα βόρεια σύνορα της Συρίας [για την Τουρκία από τους κούρδους, αλλά και σαν «εγγυήτρια» άτυπη των εναπομεινάντων ισλαμιστών που μεταφέρονται σε μερικές περιοχές όπως το Idlib] και ανοίγοντας το διάλογο για την διαμόρφωση εσωτερικών μηχανισμών – όπως τις σχέσεις Δαμασκού-κούρδων..

Η Ρωσία, σε αυτό το πλαίσιο, μάλλον φαίνεται να μοιράζει παιχνίδι και να έχει σχέση με όλους – Ιράν-Τουρκία-Συρία. Οι ΗΠΑ αντίθετα είναι μάλλον εγκλωβισμένη. Η επένδυση τους κούρδους ήταν ουσιαστικά απόφαση έκτακτης και απελπισμένης ανάγκης – μετα την σαφή ήττα των ισλαμιστών και την ντε φάκτο απόσυρση της Σαουδικής Αραβίας και την ανάληψη τους από την Τουρκία- οι κούρδοι ήταν οι μόνοι που θα μπορούσαν να εμφανιστούν σαν κάτι θετικό για την αμερικανική παρέμβαση. Όπως ακόμα και εκεί η αμερικανική θέση φάνηκε αμήχανη μπροστά στις σαφείς αντιφάσεις. Θα ρίσκαραν οι ΗΠΑ την συνεργασία με μια περιφερειακή δύναμη, όπως η Τουρκία για μια περιοχή της Συρίας, με αμφίβολες συμμαχίες [οι κουρδικές δυνάμεις έχουν μαοϊκή ιδεολογική καταβολή, από την εποχή του οτσαλαν και δεν ήταν ακριβώς εχθρικές προς την κυβέρνηση της Δαμασκού. Μάλλον ήταν μέρος εντός ντε φάκτο κοσμικού μετώπου.

http://www.bbc.com/news/world-middle-east-43182854

Σε αυτό το πλαίσιο, μπορεί να πει κανείς ότι η κυβέρνηση της Δαμασκού επεκτείνει την επιρροή και μέσα από συμμαχίες, αλλά και με στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η προέλαση του συριακού στρατού και πολιτοφυλακής προς το νότιο Idlib πριν μερικές εβδομάδες, ο βομβαρδισμός του ισλαμικού θύλακα της ανατολικής Γκουτα [μετα από επιθέσεις από εκεί προς την Δαμασκό – κάτι που φυσικά λογοκρίνουν τα δυτικά ΜΜΕ – όπως λογοκρίνουν και το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες οργανώσεις ενόπλων στον θύλακα «αποκλιμάκωσης» είναι ακραίοι ισλαμιστές είτε της Αλ  Καιντα είτε και του Ισλαμικού κράτους] και τώρα η συνεργασία με τους κούρδους είναι μέρος της επέκτασης της συριακής κυβέρνησης.

 Και σε αυτό το πλαίσιο, θα πρέπει να αναφερθεί και η κατάρριψη του ισραηλίτικου πολεμικού την περασμένη εβδομάδα.

Η αμηχανία του Ισραήλ

Η ισραηλιτική κυβέρνηση παρακολουθούσε εμφανώς με ευχαρίστηση τον συριακό πόλεμο και όπως αποκαλύφθηκε στην ανάγκη στήριζε και τους ισλαμιστές στα σύνορα του με τη Συρία. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ισραήλ έκανε και σποραδικές αεροπορικές επιθέσεις ανενόχλητο. Και εδώ ακριβώς ήταν η καινοτομία που σχολιάστηκε αμέσως, όχι μόνο από την Δαμασκό, αλλά και την Χιζμπολάχ και το Ιράν. Η κατάρριψη ήταν μια επίδειξη ότι στην Συρία, υπάρχουν πια αντιαεροπορικά που δεν θα επιτρέπουν τις ισραηλιτικές επιθέσεις… το Ισραήλ κατάλαβε με οδυνηρό, πια, τρόπο ότι ο πόλεμος τον οποίο στήριζε [όπως και η εισβολή στο Ιράκ την οποία επίσης στήριξε] κατέληξε σε τραγικές απρόσμενες συνέπειες για το κράτος του Τελ Αβίβ..

Και η αντιπαράθεση δεν είναι απομονωμένη. Στην θάλασσα της ανατολικής Μεσογείου παίζεται ένα επίσης παιχνίδι για γερά νεύρα, καθώς η Τουρκία κατεβαίνει με αξιώσεις για ΑΟΖ και φυσικό αέριο, το Ισραήλ και ο Λίβανος είναι σε ανοιχτή διαμάχη – και ανάλογα μπορεί να πει κανείς και για την λωρίδα της Γάζας. Οι διεθνείς εταιρείες έχουν ουσιαστικά αρχίσει να κρατούν αποστάσεις…

Σε αυτό το κλίμα, θα πρέπει αναπόφευκτα να προσθέσει κανείς και δυο άλλες διαστάσεις: τα εσωτερικά του Ισραήλ και τις διεθνείς εξελίξεις… στο εσωτερικό του Ισραήλ οι έρευνες για την διαπλοκή του κύκλου του Νετανιάχου έχουν γίνει πια δημόσιο θέαμα και όπως κάθε πολίτικος καιροσκόπος ο Νετανιάχου πουλά εξωτερική έκταση για να μετατοπίσει από τα εσωτερικά θέματα.

Έχει και ο Ερντογάν εκλογες…

Οι εσωτερικές δυναμικές αφορούν επίσης και την Τουρκία – καθώς ο Ερντογάν οδεύει προς τις προεδρικές που θα του δώσουν τις εξουσίες που επιθυμούσε. Έχει φτιάξει ήδη μια συμμαχία με το εθνικιστικό κόμμα, οπότε και η επίδειξή δύναμης αλλα και γεωπολιτικής αυτονομίας είναι μέρος των εσωτερικών θεαμάτων επίσης.

Από την άλλη το Ιράν φαίνεται να διατηρεί ανοιχτή γραμμή με τις χώρες της ΕΕ σε αντίθεση με την πολιτική των ΗΠΑ. Και αυτό αναδεικνύει την Τεχεράνη ως την χώρα με την ευρύτερη επιρροή στην περιοχή – με την Τουρκία να ακολουθεί [με δεδομένη την δική της επιρροή μέσω του κινήματος των Αδελφών Μουσουλμάνων κοκ]…