Πρώτη ανάγνωση των εκλογών: Αναστοχασμός για ένα κούφιο λόγο σε ένα μισοάδειο γήπεδο

English Follow

Θέμος Δημητρίου

Άκουσα τις δύο ομιλίες του επανεκλεγέντα προέδρου Αναστασιάδη, του Σταύρου Μαλά, των πολιτικών και των διαφόρων σχολιαστών μετά τα αποτελέσματα. Ήταν ασφαλώς αναμενόμενο ότι θα επικρατούσαν οι ευχαριστίες σ’ όσους συμμετείχαν, κάποιες συναισθηματικές αντιδράσεις και οι αναλύσεις περί μετακινήσεις ψήφων απ’ εδώ προς τα εκεί. Δεν είδα όμως ακόμα ουσιαστική διάθεση για προβληματισμό και αναστοχασμό. Γι’ αυτό και θα ήθελα να μοιραστώ κάποιες πρώτες σκέψεις.

1.    Κέρδισε με διαφορά ο Αναστασιάδης. Ανάμενα ότι θα ήταν μικρότερη η διαφορά – σε κάποια στιγμή μάλιστα είδα την πιθανότητα ανατροπής: Πόνταρα ότι θα εκφραστεί πολιτικά η κοινωνική δυσαρέσκεια π.χ. ότι  το 1./3 των κυπρίων είναι κάτω από το όριο της φτώχιας, την συνεχιζόμενη ψηλή νεανική ανεργία κι αποδήμηση, ότι ο Αναστασιάδης έκανε κούρεμα, ενώ είχε προεκλογικά δεσμευτεί για ακριβώς το αντίθετο και εφάρμοσε αυτό το πρόγραμμα σκληρής λιτότητας. Θεώρησα ότι ορθολογιστικά δεν θα του έβγαινε το πολιτικό παιγνίδι που έπαιξε στο κυπριακό κι ότι αυτό θα οδηγούσε σε πολιτική δυσαρέσκεια, ιδίως μετά την αποκάλυψη των παλινωδιών του στο κυπριακό, το γεγονός ότι συστρατεύτηκε με το ΕΛΑΜ για το ενωτικό δημοψήφισμα που άφησε την ε/κ πλευρά εκτεθειμένη, ενώ μόνο πριν από μερικούς λίγους μήνες οδήγησε στο ναυάγιο την προοπτική λύσης στο Γκραν Μοντανά. Θεώρησα ότι θα του στοίχιζε πολιτικά η αποκάλυψη ότι είπε ψέματα στον ΟΗΕ κι ότι απέκρυψε από τον κόσμο ότι αποσύρθηκε ο χάρτης από τους τ/κ.  όταν είδα τις πιο σκοταδιστικές και διεφθαρμένες δυνάμεις (π.χ. αρχιεπίσκοπος) να τον στηρίζουν, θεώρησα ότι θα γυρίσει μπούμερανγκ.  Όλα αυτά, δεν μπορεί σκέφτηκα, θα τον άφηναν εκτεθειμένο και στο κόσμο που θέλει λύση: Πόνταρα ότι αυτό θα κινητοποιούσε μια η μάζα του κόσμου που θα έφευγε από την αποχή  και θα εκφραζόταν στην κάλπη υπέρ του Μαλά.

2.    Όλα τα πιο πάνω λειτούργησαν σε μεγάλο βαθμό στο πρώτο γύρο υπέρ του Μαλά: Εκεί που είχαν ξεγραμμένη την Αριστερά και το δημοκρατικό προοδευτικό χώρο  ο Μαλάς πήρε 30.5% κι ο Αναστασιάδης 35.5%. Ναι, υπάρχουν προφανών πολιτικές και κοινωνικές αντιστάσεις. Στάθηκε όρθια η Αριστερά. Το πρωί της δεύτερης Κυριακής είδαμε ενθουσιασμό στο κόσμο της υποψηφιότητας Μαλά γιατί υπήρχαν ενδείξεις ότι πράγματι ήρθε κόσμος από την Αριστεράς που δεν ψήφισε την πρώτη Κυριακή. Ωστόσο, μέχρι το απόγευμα ήταν φανερό πως δεν είχε επαρκή στήριξη από άλλους χώρους - μοίρασαν οι ψήφοι του ΔΗΚΟ και των άλλων ανάμεσα στους δύο υποψηφίους, ενώ ο Αναστασιάδης είχε μαζεμένους του ΕΛΑΜ και της άκρας Δεξιάς - σε αυτούς εξάλλου απευθύνεται ο αρχιεπίσκοπος διότι κατά βάση είναι σήμερα ο «πνευματικός» ηγέτης των Χρυσαυγιτών. Η δυσαρέσκεια έμεινε στην αποχή, δεν εκφράστηκε στην κάλπη. Η μιντιακή ηγεμονία με τα περί επιτυχίας στην οικονομία με 3% μεγέθυνση, μείωση ανεργίας ενώ η στήριξη που πήρε από το οικονομικό κατεστημένο φαίνεται να επέτρεψαν στον Αναστασιάδη να συγκρατήσει τους ψήφους του. Κράτησε τους φοβικούς μικροαστούς του «embourgeoisement» (εξαστισμού) της πρότερης περιόδου που μάχονται να περισώσουν ότι μάζεψαν τώρα την εποχή των «ισχνών αγελάδων», κράτησε τις μάζες με διάφορα μέσα (π.χ. φουστανέλα  στα παραδοσιακά του προπύργια της Δεξιάς, μοίραζε αβέρτα υποσχέσεις κτλ.), ενώ με τη κυριαρχία στα παραδοσιακά ΜΜΕ αλλά και στα social media κατάφερε να περάσει το προφανώς  επαρκώς το αφήγημα περί «εκσυγχρονισμού» και «συνέχειας». Τα μακιαβελικά παιγνίδια του βγήκαν – κατάφερε επιτυχώς να «αρθρώσει» τα διάφορα παρά τις αντιφάσεις και την καταστροφική από λάθη του προεκλογική εκστρατεία: απλά στη συγκυρία μας δεν του στοίχησε η ανεπάρκεια του. Καλά θα ήταν ξαναδιαβάσουμε τι έγραφε παλιά  ο Στούαρτ Χωλ για την Θάτσερ κι ο Λακλάου για τον λαϊκισμό και να αναγνώσουμε τις συμβαίνει τον κόσμο με την άνοδο του ακροδεξιού λαϊκισμού σήμερα.

3.    Όσο για το κοινωνικό ζήτημα, ξέρουμε ότι δεν οδηγεί αυτόματα ούτε στην αύξηση της ιδεολογικές αντίστασης μέσα από μετωπικές πολιτικές συγκρούσεις, ούτε σε άνοδο της Αριστεράς – υπό κάποιες προϋποθέσεις αυτό είναι δυνατό, αλλά πρέπει να αναλυθεί στο συγκεκριμένο πολιτικό-οικονομικό, ιστορικό, πολιτιστικό και κοινωνικό πλαίσιο. Πολλές φορές το κοινωνικό ζήτημα μετατοπίζεται. Μπορεί να οδηγηθούν οι μάζες σε απόγνωση και εγκατάλειψη της πολιτικής συλλήβδην. Αυτό μπορεί να εκφραστεί με αποχή και απαξίωση. Ας μη ξεχνούμε και τον παράγοντα  αποδήμηση: απλά πολλοί φεύγουν από τη χώρα – βέβαια πολλοί ψήφισαν. Άλλοι μπορεί ακόμα κάποιο να οδηγηθούν σε αντιδραστικές πολιτικές και ιδεολογικές κατευθύνσεις. Τελικά, αυτά όλα οδηγούν στο «πάσο» επιτρέποντας στην εξουσία να συνεχίσει στο «business as usual». Κι όμως καθόλου δεν εξαλείφονται οι αντιφάσεις καθώς περιπλέκεται όλο και περισσότερο το κοινωνικό ζήτημα και ανοίγονται νέα κοινωνικά και πολίτικά ζητήματα. Εξ ου και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, οι εκποιήσεις και όλο το πράμα με την κρίση των τραπεζών θα μας περιμένουν αμέσως μετά τις εκλογές.   

4.    Κέρδισε ο Αναστασιάδης. Ωστόσο, το μισοάδειο γήπεδο σκέφτομαι μπορεί να μην είναι καθόλου τυχαίο κι ασήμαντο γεγονός: Για πρώτη φορά στη ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας από τότε που εγώ θυμούμαι δεν γέμισε το γήπεδο στην ανακήρυξη προέδρου δεν είναι τυχαίο. Μήπως γυρνούν τις πλάτες οι πολίτες στη πολιτική;  Σε μια μετεκλογική συζήτηση με ένα φίλο συμφωνήσαμε ότι στις εκλογές τούτες ο κ. Αναστασιάδης ίσως σπατάλησε όσο «πολιτικό κεφάλαιο» του είχε απομείνει και δεν θα έχει καμία δυνατότητα να αντιμετωπίσει:

- Έχοντας απωλέσει όλο το πολιτικό του κεφάλαιο, ένας αναξιόπιστος ηγέτης που έχει πλέον πιαστεί να ψεύδεται στον ΟΗΕ, στους τ/κ και στο λαό, πως θα λύσει τα μεγάλα προβλήματα της χώρας; Σαν το βοσκό το ψεύτη γιατί να το πιστέψει κανείς ότι θέλει να λύσει το κυπριακό;

- Θα έχει σοβαρότατα καθημερινά προβλήματα «διαχείρισης» - θα έχει πλειοψηφίες στη βουλή; Ποιο πρόγραμμα και ποια «ισχυρή εντολή» έχει λάβει για να κυβερνήσει;  Δεν κατάλαβα ακριβώς τι εννοεί όταν λέει «συνεχίζουμε».

-Το βασικό αφήγημα της προεκλογικής του εκστρατεία ήταν το εξής: «Πέτυχαμε πολλά, σώσαμε την οικονομία κι έχουμε επιτέλους ανάπτυξη: δώστε μας εντολή να συνεχίσουμε». Μας είπε ότι αντιμετώπισε επιτυχώς τα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα π.χ. έχει λύσει το πρόβλημα της φτώχιας με το «επαναστατικό» όπως το έλεγε ΕΕΕ που οδήγησε στην εξαθλίωση και ξήλωμα του ισχνού κοινωνικού κράτους και στην μετεκλογική του ομιλία μίλησε για προστασία των «ευάλωτων ομάδων»: Γιατί λοιπόν να τον πιστέψει κάνεις;

Τα μεγάλα προβλήματα κάθε άλλο παρά λύθηκαν - οξύνονται σε ένα κόσμο γεμάτο αντιφάσεις. Ο κούφιος λόγος του προέδρου σε ένα μισοάδειο γήπεδο ας γίνει η αρχή για να προβληματιστούν κόμματα, σχολιαστές, σκεπτόμενοι πολίτες και κοινωνία.

An initial reading of the election results in Cyprus 

1. Anastasiades won with a 12% margin. I was hoping that the margin would be smaller - at some point I even entertained the possibility of victory: I was betting on social disaffection and dissatisfaction being expressed politically, as 1/3 of the Cypriots are now living below the poverty line; there is continuing high youth unemployment and mass emigration; Anastasiades’s first act in power back in 2013 was to impose a deposit haircut, contrary to his pre-election commitment and a severe austerity program. I felt that the political game he played over the Cyprus issue would backfire, leading to political dissatisfaction, especially after the discovery of his terrible handling and inconsistencies over the Cyprus issue; the fact that he colluded with the neo-Nazi ELAM over the school commemorations of the ‘Enosis plebiscite’ at the height of the reunification talks with the Turkish-Cypriot leader; only a few months ago he wrecked the prospects of solution in the UN talks at the Swiss resort ‘Grands Montana’. I thought that his election chances would be damaged after the revelation that he had lied to the UN and that he had concealed from the public that the map given by the Turkish Cypriots at during the UN talks at Mont Pellarin was withdrawn; or when the most obscene and corrupt powers (e.g. Archbishop) supported him. He would be abandoned by all those who want a solution. I placed my bet that all these factors, plus the good campaign by Stavros Malas would mobilize and energise people away from abstention to vote for Malas.

2. To a large extent this logic worked in the first round in favour of Mala: When the Left and the progressive/democratic forces were written off, Malas won 30.5% of the votes and Anastasiades 35.5%. There are is political and social resistance in society and a momentum fro victory, I thought. In the morning of the second round, 2 February, there was excitement about the candidacy of Malas: there were signs that voters from the Left came out to vote who did not vote on the first Sunday. However, until the afternoon it was obvious that Malas did not get enough support from other forces - the votes of centrist (but nationalistic) DIKO and the others were split in two, while Anastasiades had gathered full support from the neo-Nazi ELAM and the far right – this was the reason for the archbishop’s open pledge on Thursday prior to the elections he is the sponsor and ‘spiritual’ leader of the local ‘Golden Dawn’ thugs ELAM. Resentment remained in abstinence, not expressed in the ballot box. Pro-Anastasiades dominated the media who played over and over the ‘economic success with a 3% growth’ and reduction in unemployment, whilst enjoying the full support from the financial establishment: Despite his abysmal election campaign, Anastasiades to retained his support from masses. He retained the votes of the fearful petty bourgeoisie, who had benefitted from the earlier ‘embourgeoisement’ of the earlier periods of mass tourism and then financialisation; he kept the masses in check by various means, such as nationalist rhetoric for in the traditional Right, promises and kickbacks for the different elites, while his dominance of traditional media and social media, he pushed anti-communist fears and spreading their narrative about continuation of  ‘modernization’ did the job. They managed to cover up well the net transfer of income from workers to capital and boosting and pumping up of zombie banks, whilst the non performing loans are still at 51%. His Machiavellian games paid off - despite the contradictions and the destructive of mistakes in the election campaign. He fits well with the current right-wing populism today, a personality combining Netanyahu, Erdogan and Trump.

3. Anastasiades won but for the first time in the history of the Republic of Cyprus, the stadium was not filled in the proclamation of a president.  Are civilians turn their backs on politics? He won 56% of those voted, but only 37% of those registered to vote. Mr Anastasiades has wasted all of his ‘political capital’ during the election campaign and his 5 year corrupt rule.  Having lost his political capital, an unreliable leader who is exposed to the UN, the Turkish-Cypriot and the Cypriot public, he has zero credibility in solving the country's problems.

·         He claimed that the 53% is a "strong mandate", but what is his program? No one knows; he has no program and has no support in the institutions to govern.

·         No one believes that he wants to solve the Cyprus problem. As for the much advertised gas extraction and promises made to proceed irrespective of solution, we will see how he will handle the next crisis.

·         He has no political forces as allies and will face serious daily problems of ‘management’ as he enjoys no majority in parliament.

·         He asked for and obtained a mandate to ‘continue’ with his neoliberal reforms but insisted that he had successfully tackled major social issues, claiming that he ‘solved’ the problem of poverty with the "revolutionary’ by his ‘guaranteed income’, which led to the mass impoverishment and destruction of the anaemic welfare state. However during his post-election speech he pledged to protect the ‘vulnerable groups’.

·         We will see the success of these policies when the repossessions and selling of properties.

The big problems not only remain unresolved but they are becoming more complex and chronic in a world full of contradictions.